Elektrikli araç kullanımı diğer ülkelere kıyasla daha temkinli biçimde de olsa Türkiye’de giderek yaygınlaşıyor. Bu temkinli yaklaşımın temel sebebi elektrikli araçların şarjına dair kafalardaki soru işaretleri.

Oysa gerek araçların teknik kapasitesi gerek mevzuat gerekse de altyapı açısından şarj istasyonları tüm ihtiyaca cevap verebilecek şekilde geliştirilmekte. Bu gelişim sürekli takip edilmediğinde eldeki eski bilgiler bir tür olumsuz önyargıya dönüşebiliyor.

Bu durumu giderebilmek için elektrikli araç şarj istasyonlarına dair son gelişmeleri, konu hakkında tüm merak edilenleri cevaplayacak şekilde derlemeye çalıştık.

MEVZUAT VE DESTEK

Elektrikli araçlar her ne kadar son derece hızlı bir şekilde gelişiyor olsa da hayatımıza yeni girmiş olan bir teknoloji. Fosil yakıtlara alternatif enerji kullanımı kelimenin gerçek manasıyla sıfırdan altyapı kurulumunu gerektiriyor. Hal böyle olunca da gündelik hayata uyum ve ilerlemenin kesintisiz bir biçimde sürmesi için bazı yasal düzenlemelerin ve güçlü ekonomik koşulların sağlanması şart.

Ülkemizde elektrikli araç şarj istasyonlarının kurulumu ve enerji tedariği hizmetinin sunulması ile ilgili usul ve esasları belirleyen yönetmelik 2022 yılının Nisan’ında, bu istasyonların teknik şartnamesi ise Haziran ayında Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Böylece ilk şarj ağı işletmeci lisanslarının da verilmesine başlandı.

Halihazırdaki verilere göre Türkiye’de her iki elektrikli araca bir şarj ünitesi düşüyor. Bu oldukça yüksek bir oran. Ancak 10 yıl içerisinde trafikte 1 milyonun üzerinde elektrikli araç bulunacağı öngörüsü ve hedefi düşünüldüğünde şarj istasyonlarına yatırımın çok daha yüksek boyutlarda olması gerektiği açık.

Bu amaçla sektördeki yatırımlara Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı kapsamında yüksek bedelli ve geri ödemesiz destekler mevcut. Bu destek, şarj istasyonlarının ihtiyaç duyduğu tüm makine, teçhizat ve yazılımı kapsıyor.

Böylece ülke ekonomisine katkıda bulunurken aynı zamanda çevre dostu elektrikli araç teknolojisi sayesinde sürdürülebilirlik konusunda da adımlar atılması hedefleniyor. Bu açıdan enerji kaynağı olarak güneş panelli sistemler tercih sebebi.

YAYGINLIK VE ALTYAPI

Türkiye’de günümüzde 10’a yakın elektrikli araç şarj ağı operatörü var. Bir o kadarı da lisans için başvuru aşamasında. Aralarında enerji üretim ve dağıtım şirketlerinin bulunması yasal düzenlemeler ve desteklerle birlikte düşünüldüğünde altyapı gelişiminin tahmin edilenden çok daha hızlı olacağını gösteriyor. Şarj istasyonlarının 2030 yılında 1 milyar dolarlık bir ekonomik hacme ulaşacağı öngörüsüne yatırımcıların kayıtsız kalması zaten mümkün değil.

Elektrikli araçların dörtte üçü, 3 büyük kentte bulunmakla birlikte İstanbul toplamda yüzde 60 ile en büyük pay sahibi. İstasyonların dağılımı ise buna kıyasla daha dengeli. Mevcut operatörlerin çoğu 81’in ilin tamamında şarj istasyonlarında hizmet vermeye başladı. Talebin az olduğu bölgelerde dahi istasyonların tesisine özen gösterilmesinin sebebi elektrikli araç sahiplerinin uzun yolculuklarda mağdur olmaması.

Şehir içlerinde ise araçların daha yoğun olarak bulunduğu AVM ya da otopark gibi alanlar doğal birer istasyon olarak görülüyor. Şarj operatörleri son dönemde bu alanların çoğuyla özel anlaşmalar yaparak buralarda gerekli altyapıyı sağlama çabası içinde.

Bataryanızda kalan enerji itibarıyla menziliniz dâhilinde size en yakın elektrikli araç şarj istasyonunu tespit edebilmek için ideal yol; online haritalar. Şarj ağı operatörleri başta olmak üzere kullanıma sunulan mobil uygulamalardan bu haritalara ulaşmak mümkün. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun da bu konuda bir hazırlık çalışması var.

TEKNİK KAPASİTE

Doğrudan şarj istasyonu altyapısının bir bileşeni olmasa da bu konuda önemli faktörlerden biri de batarya teknolojisindeki gelişmeler. Satışta olan elektrikli araç modellerinin ortalama 400 – 500 km menzilleri var.

Henüz deneme aşamasında bulunan ve önümüzdeki yıl piyasaya sürülmesi beklenen bataryalarla bu menzil 1000 km’ye kadar çıkabilecek. Bu da ful batarya ile kat edeceğiniz mesafe boyunca hizmet alabileceğiniz daha çok sayıda şarj istasyonu demek. İstasyon sayısı aynı kalsa bile menzilin artması dengeli bir dağılımda dolaylı yoldan altyapının da büyümesi anlamına geliyor.

Nispeten daha uzun vadeli bir araştırma geliştirme faaliyeti olsa da lityum iyon pillerin yerini alabilecek alternatif malzemelerin hem bataryanın ağırlığını hem de ful dolumdaki kullanım süresini pozitif yönde etkileme ihtimali yüksek. Bu da aynı şekilde araç menzili ve bunun bir sonucu olarak şarj istasyonu alt yapısı konularında belirleyici olabilecek bir faktör.

VAKİT PLANLAMASI

AVM, otopark ya da plaza gibi araç yoğunluklu alanların doğal birer şarj istasyonu olarak görülmelerinin en önemli sebebi vakit planlamanızı dilediğiniz gibi yapabilmeniz. Diğer bir deyişle aracınızın şarjını başlı başına bir mesaiye dönüştürmeden rutininize adapte edebilmenizi olanaklı kılmak.

Böylece şarj istasyonuna gidip aracınızın bataryası dolarken ne yapacağınızı düşünmek zorunda kalmadan, bir kahve molası ya da iş yemeğindeyken aracınız o alanda kurulu istasyonda şarj olarak tekrar yola çıkmaya hazır hale gelecek.

Üst düzey markalar elektrikli araçları üretip satmakla yetinmeyerek bu konuda da stratejiler geliştiriyorlar. Bu tür doğal şarj istasyonu alanlarıyla yapılan özel anlaşmalarla son kullanıcının konforunu attırmaya çalışıyorlar.

GELECEK ÖNGÖRÜLERİ

Elektrikli araç almayı düşünüyorsanız sadece bugünü değil bu konudaki gelecek öngörülerini de takip etmelisiniz. Zira siz bu satırları okurken çok sayıda bilim insanı bu öngörüleri gerçeğe dönüştürmek için hummalı bir çalışma içerisinde. Dünya çapında otomotiv devleri tüm AR–GE, üretim ve pazarlama hedeflerini elektrikli araçlar üzerine kuruyor.

Bu durum kaçınılmaz olarak elektrikli araçların şarjına da yansıyor. Bugün için istasyonlar üzerinden ele aldığımız mobilitedeki çalışmalar yakın bir gelecekte şarjın da mobil bir şekilde yapılmasını sağlayabilir.

Bu sayede deneme aşamasındaki otonom ve hareketli robotik çözüm araçlarına mobil uygulamalarla aracınızın bulunduğu yeri bildirip şarj edilmesini sağlayabileceksiniz. Bugün için park halindeki araçlarda test edilen zeminden kablosuz şarj gelecekte bataryanın yol alırken de doldurulabilmesini sağlayacak.

Şarj yerine istasyonlarda doğrudan pil değişimi yapılabileceği gibi nesnelerin internetiyle elektrikli aracınızın ihtiyaç duyulduğunda şarj bağlantısını kendisi gerçekleştirecek akıllı sistemlerle donatılması mümkün olabilecek.

Aslında bugün altyapısı güçlendirilmeye çalışılan şarj istasyonlarının dahi gelecekte sağlanan koşullara göre değişim ve dönüşüm geçirmesi kaçınılmaz.

NETWORK VE İLETİŞİM

Gelişim ve ilerlemeye bu kadar açık bir alana ilginiz varsa bilgilerinizin de sürekli olarak güncel kalmasını sağlamak önemli ve gerekli. Bu ilerlemeyi sağlayan markalar ile bu konuda hizmet sunan şarj istasyonu operatörleri iletişim ve işbirliği halindeler. Siz de bir elektrikli araç kullanıcısı olarak bu sürecin bir parçası olabilirsiniz.

Otomotiv markaları yaptıkları özel anlaşmalar ve yönlendirmelerle müşterilerine satış sonrası desteği sağlarken şarj istasyonlarının da üyelik sistemi mevcut. Bu da sizin için ihtiyacınız olan bilginin, aracınız için de enerjinin tedariğinde kolaylık demek.

Henüz sınırlı sayıdaki elektrikli araç sürücülerinin deneyimleri ise çok kıymetli. Bu konudaki forumlar ve bloglar bu deneyimleri paylaşılır kılarak yol gösterici oluyorlar. Buralardan edinilebilecek ipuçları pek çok soru işaretinin de cevabını taşıyor.

***

Elektrikli araçlar belki de geleceği bugünden yaşamanın en isabetli örneğine dönüşmüş durumda. Bu sadece teknolojik potansiyelleri ile alakalı değil. Aynı zamanda fosil yakıtların terk edilmesini sağlayarak sürdürülebilirlik hedefine katkılarıyla, dünyanın geleceğine yapacakları etkiyle de ilgili.

Tüm dünyada öngörülenden çok daha kararlı bir adaptasyonun yaşandığı elektrikli araçlar konusunda ülkemiz de hızla gelişiyor. Kişisel kullanımın ardından toplu taşımada da görmeye başladığımız elektrikli araçlar yerli otomobil ile birlikte daha da yaygınlaşacak.

Biz de Otomol olarak konuya dair paylaşımlarımızla bugünden yaşanmaya başlanan bu geleceğin bir parçası olmaya devam edeceğiz.

Elektrikli Araç Şarj İstasyonlarına Dair Merak Edilenler